ZADATEK A ZALICZKA

 Grafika przedstawia komputer z napisem zadatek a zaliczka

 

Z artykułu dowiesz się między innymi:

 

    • Co to jest zadatek i zaliczka
    • Jaka jest różnica między zadatkiem a zaliczką
    • Jakie są obowiązki stron w przypadku niewykonania umowy
    • Jak poprawnie zastrzec zadatek przy zawieraniu umowy
    • Kiedy trzeba zwrócić zadatek
    • Co wybrać zadatek czy zaliczkę

 

Co to jest zadatek i zaliczka?

 

Zadatek i zaliczka są to formy przedpłaty na poczet wynagrodzenia wynikającego z umowy.

 

Zadatek jest wręczany (jako rodzaj przedpłaty) przy zawieraniu umowy i spełnia dwie główne funkcje:

  • Jest wręczany na poczet świadczenia strony.
  • Stanowi zabezpieczenie na poczet zawinionego przez jedną ze stron umowy niewykonania umowy (możliwość zatrzymania kwoty zadatku, bądź żądania sumy dwukrotnie wyższej).

  

Zaliczka podobnie jak zadatek wręczana jest na poczet świadczenia strony, jednakże główną różnicą jest obowiązek zwrotu zaliczki w przypadku, gdy nie dojdzie do zawarcia lub wykonania umowa, na której poczet została uiszczona.

 

Zadatek a zaliczka różnica

 

Pierwszą i główną różnicą między zadatkiem a zaliczką jest sposób regulacji prawnej, gdyż zadatek został uregulowany w art. 394 kodeksu cywilnego, natomiast definicja zaliczki nie została uregulowana w przepisach prawa cywilnego. Regulacja zadatku powoduje, iż inne są obowiązki stron w przypadku niewykonania umowy.

 

Zgodnie z art. 394 kodeksu cywilnego zadatek jest świadczeniem, które nie jest zwrotne w przypadku, gdy nie dojdzie do wykonania umowy między stronami i stanowi funkcję dyscyplinującą dla stron. Zaliczka natomiast podlega obowiązkowi zwrotu bez względu na przyczynę, jaka spowodowała niewykonanie umowy.

 

Obowiązki stron w przypadku niewykonania umowy

 

Zadatek

W razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.

 

Zaliczka

Główną różnicą jest obowiązek zwrotu zaliczki w przypadku, gdy nie dojdzie do zawarcia lub wykonania umowa, na której poczet została uiszczona.

 

Kiedy trzeba zwrócić zadatek pomimo niedojścia umowy do wykonania?

 

W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.

 

Przykłady:

 

Przykład nr 1 (zadatek w przypadku zawarcia umowy):

 

Jan Kowalski pojechał obejrzeć samochód osobowy i doszedł do porozumienia ze sprzedawcą Adamem Nowakiem oraz oświadczył, że kupuje od sprzedawcy samochód, natomiast do pisemnego potwierdzenia zawarcia umowy sprzedaży umowy dojdzie w dniu jutrzejszym. Adam Nowak otrzymał zadatek w wysokości 2 000,00 zł na poczet kwoty należnej za sprzedany samochód.

 

Jakie prawa z tytułu zadatku mają strony, gdy druga strona nie wykona umowy?

 

Sprzedający Adam Nowak może zatrzymać 2 000,00 zł zadatku.

Kupujący Jan Kowalski może żądać 4 000,00 zł od sprzedającego.

 

Przykład nr 2 (zadatek w przypadku niezawarcia umowy):

 

Jan Kowalski pojechał obejrzeć samochód osobowy i doszedł do porozumienia ze sprzedawcą Adamem Nowakiem oraz oświadczył, że jest zainteresowany kupnem samochodu, ale ostatecznie zadecyduje jutro czy kupuje  od sprzedawcy samochód i wtedy też dojdzie do zawarcia umowy. Adam Nowak otrzymał kwotę wysokości 2 000,00 zł (strony napisały jedynie oświadczenie o treści: Ja Jan Kowalski zostawiam Adamowi Nowakowi 2 000,00 zł zadatku).

 

Jakie prawa z tytułu zadatku mają strony, gdy druga strona nie podpisze umowy?

 

W powyższym przypadku zadatek należy traktować jako zaliczkę, gdyż zadatek zgodnie z art. 394 kodeksu cywilnego jest dany przy zawarciu umowy (tak jak w przykładzie numer 1, gdzie strony zawarły ustną umowę sprzedaży), natomiast w przykładzie numer 2 do zawarcia umowy miało dojść dopiero następnego dnia. A więc strona, która pobrała zadatek, który w rzeczywistości okazał się zaliczką, będzie musiała oddać otrzymaną zaliczkę.

 

Przykład nr 3 (zaliczka)

 

Jan Kowalski pojechał obejrzeć samochód osobowy i doszedł do porozumienia ze sprzedawcą Adamem Nowakiem oraz oświadczył, że kupuje od sprzedawcy samochód, natomiast do spisania pisemnej umowy dojdzie w dniu jutrzejszym. Adam Nowak otrzymał zaliczkę w wysokości 2 000,00 zł na poczet kwoty należnej za sprzedany samochód.

 

Jakie prawa z tytułu zaliczki mają strony, gdy druga strona nie wykona umowy?

 

Strony umowy muszą zwrócić sobie zaliczkę, ewentualnych roszczeń mogą dochodzić jedynie na zasadach ogólnych.

 

Przedmiot i wysokość zadatku

 

Przedmiotem zadatku nie musi być wyłącznie określona kwota pieniężna, może nim być również rzecz ruchoma. Co do wysokości zadatku, to dobrą praktyką jest, aby była ona niższa niż połowa świadczenia wynikającego z umowy, natomiast powszechnie stosowane są niższe kwoty rzędu 4-10 % świadczenia.

 

Jak poprawnie zastrzec zadatek przy zawieraniu umowy

 

Jeżeli zdecydujesz się na skorzystanie z instytucji zadatku, to pamiętaj, aby już w dniu wręczania zadatku spisać umowę (z zastrzeżeniem zadatku i płatnością reszty kwoty w dniu wydania przedmiotu sprzedaży), bądź w oświadczeniu osoby o przyjęciu zadatku, napisać, iż strony zawarły ustną umowę sprzedaży (dla celów dowodowych będzie najlepiej, gdy w oświadczeniu zostanie opisane, iż strony porozumiały się w kwestii przedmiotu umowy, określiły wzajemne świadczenia, w tym określiły cenę i przedmiot umowy), natomiast do zapłaty reszty kwoty, spisania pisemnej umowy oraz wydania rzeczy dojdzie w późniejszym terminie.

 

Jak wyegzekwować kwotę zadatku?

 

Osoba, która otrzymała zadatek, musi odstąpić zgodnie z art. 394 § 1 Kodeksu cywilnego od umowy i wtedy będzie mogła zatrzymać kwotę zadatku. Natomiast osoba, która dała zadatek poza odstąpieniem od umowy, musi wystąpić do drugiej strony z żądaniem sumy dwukrotnie wyższej od wpłaconej zadatku, w przypadku niespełnienia żądania pozostaje nam wystąpić z powództwem o zapłatę.

 

Co wybrać zadatek czy zaliczkę?

 

Jeżeli zależy nam na wykonaniu umowy i chcemy dodatkowo zmobilizować drugą stronę umowy do jej wykonania, powinniśmy wybrać zadatek, natomiast stawiając sobie pytanie „zadatek czy zaliczka” musimy pamiętać, że chroni ona dwie strony umowy i może zadziałać również na naszą niekorzyść, gdy to my z naszej winy nie wykonamy umowy. Zaliczkę natomiast możemy stosować w sytuacji, mniej znaczących dla nas umów.

Pomogliśmy? Polub nas

Szukaj na stronie