DOBRA OSOBISTE

Grafika przedstawia komputer z napisem DOBRA OSOBISTE

 

Dobra osobiste definicja

 

Kodeks cywilny nie zawiera definicji dóbr osobistych, lecz ogranicza się do stwierdzenia, że dobrami osobistymi człowieka są w szczególności: zdrowie, wolność cześć, swoboda sumienia, nazwisko.

 

Czym są dobra osobiste?

 

Dobrami osobistymi są powszechnie uznane w społeczeństwie wartości niemajątkowe związane ściśle z osobą człowieka i będące przejawem godności osoby ludzkiej, obejmujące przede wszystkim integralność fizyczną i psychiczną oraz indywidualność człowieka.

 

Katalog dóbr osobistych

 

Kodeks cywilny nie wskazuje zamkniętego katalogu dóbr osobistych, a więc jest to katalog otwarty, ustawodawca wskazał jednakże najważniejsze dobra osobiste.

 

Art. 23 kodeksu cywilnego:

 

Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

  

Dobra osobiste przykłady pozakodeksowe:

 

  • prawo do prywatności,
  • prawo do spokoju,
  • prawo do pozostawienia w spokoju,
  • prawo do kultu po osobie zmarłej.
  • Prawo do niezakłóconego komunikowania się

 

Dobra osobiste osoby prawnej

 

Na podstawie art. 43 kodeksu cywilnego do osób prawnych stosuje się przepisy dotyczące osób prawnych, czyli przepisy dotyczące osób fizycznych mają bezpośrednie zastosowanie do osób prawnych.

 

Okoliczności wyłączające bezprawność

 

Gdy podmiot, który narusza dobro osobiste, działa na podstawie przepisów prawa, to jego działanie nie jest bezprawne (np. działanie policjanta, który siłą zatrzyma podejrzanego, nie narusza dóbr osobistych zatrzymanego, jednakże może on nadużyć swoje uprawnienia i za takie naruszenie może odpowiadać).

 

Sposoby ochrony dóbr osobistych

 

Pierwszym krokiem, jaki powinien uczynić podmiot, którego prawa naruszono, jest wezwanie podmiotu naruszającego prawa do zaniechania dalszych naruszeń, dodatkowo powinien wezwać ten podmiot do usunięcia skutków naruszenia, jeżeli takie skutki już powstały.

 

Powództwo o ustalenie – podmiot, którego dobra osobiste zostały naruszone, może wystąpić z powództwem o ustalenie faktu naruszenia dobra osobistego.

 

Powództwo o zaniechanie - podmiot, którego dobra osobiste naruszono, może wystąpić z pozwem o zaniechanie naruszania dobra, pozwem o zaniechanie danego działania naruszającego dobra osobiste oraz z pozwem o usunięcie skutków naruszeń dobra osobistego.

 

Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

 

Przykładowe żądania

 

  • Przeprosiny,
  • Zadośćuczynienie pieniężne,
  • Zapłata na cel społeczny,
  • Sprostowanie,
  • Odszkodowanie.

 

Domniemanie bezprawności

 

W przepisie tym, będącym podstawą prawną roszczenia powoda, ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego (art. 23 k.c.). Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności (art. 6 k.c.), nie zwalnia go to jednak od obowiązku wykazania, że do naruszenia (zagrożenia) dobra osobistego faktycznie doszło. Ciężar przytoczenia faktów w tym zakresie spoczywa więc na powodzie, który powinien wywiązać się z niego w zakresie umożliwiającym sądowi sprawdzenie zasadności żądania (wyrok SA w Łodzi z 18.03.2014 r., I ACa 1267/13, LEX nr 1458930).

 

Przedawnienie roszczeń

 

Roszczenia niemajątkowe np. o przeprosiny nie ulegają przedawnieniu.

 

Roszczenia majątkowe mające chronić dobra osobiste przedawniają się w terminach i na zasadach właściwych dla czynów niedozwolonych (zasadach odpowiedzialności deliktowej). Art. 442 1 k.c., pozostaje przepisem szczególnym do art. 118 k.c. 

Pomogliśmy? Polub nas

Szukaj na stronie